Dobra pani jako nowela
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Nowela - krótki utwór epicki o zwartej konstrukcji fabularnej, zbliżonej do dramatycznej, o przewadze motywów dynamicznych, jednotorowej akcji, zwykle zaznaczonej wyraźnie pozycji narratora i silnym akcencie w zakończeniu, zawierającym puentę. Opisane są w niej zazwyczaj dzieje jednego bohatera; najpierw poznajemy jego dotychczasowe życie, a potem jedno wydarzenie – decydujące dla jego losu. Jest to tak zwany punkt kulminacyjny. Taką definicję gatunku literackiego, jakim jest nowela podaje Stanisław Sierotwiński w Słowniku terminów literackich.

Utwór Elizy Orzeszkowej Dobra pani spełnia wszystkie wymogi noweli. Tytułową bohaterką jest Ewelina Krzycka. Aby ukazać jej postępowanie, autorka pokazała fragment z jej życia oraz jedną z licznych osób, którymi pani Krzycka się opiekowała, mianowicie małą dziewczynkę o imieniu Hela. Punktem kulminacyjnym jest jeden z licznych wieczorów, które Helka spędziła w garderobie z panną Czernicką – ten, kiedy garderobiana opowiada dziecku o losach kolejnych podopiecznych, także o sobie. Bez wahania potępiamy panią Ewelinę. Każdy z nas wie, że nie była ona dobra, mądra, współczująca. Nie chciała poprawić losu ubogich, natomiast krzywdziła wszystkich, których spotkała. Była egoistką, myślała tylko o sobie.

W programie pozytywistów ważne miejsce zajmowała sprawa odpowiedniego wychowania i wykształcenia. W noweli Dobra Pani Orzeszkowa nie wypowiada bezpośrednio swoich poglądów sugeruje jedynie czytelnikowi odpowiedź na pytanie, dlaczego sprawa wychowania jest taka ważna.

Po pierwsze, nie może być szczęśliwy człowiek, którego wychowanie i wykształcenie jest nieodpowiednie do warunków, w jakich musi żyć. Po drugie, nie wolno wyrywać człowieka z jego środowiska, bo odbiera mu się jego tożsamość. Po trzecie, kobiety typu pani Eweliny, które wychowywano bez troski o ich rozwój duchowy, same nie mogą dobrze wychowywać dziecka.

Nowele Elizy Orzeszkowej na ogół tworzone są metodą realistyczną. Składają się na nią: przyczynowo-skutkowy związek wydarzeń, typowość bohaterów i sytuacji, prawdopodobieństwo, obiektywizm, ograniczenie komentarza odautorskiego. Język postaci (dotyczy to także narratora, jeśli jest nim jeden z bohaterów) odpowiada osobowości i możliwościom każdej z tych cech. Styl narracji trzecioosobowej zbliżony jest do stylu potocznego; świat przedstawiony naśladuje świat rzeczywisty. Czytelnik powinien mieć złudzenie, że opisywane postacie, zdarzenia i zjawiska może dostrzec obok siebie.

Udostępnij




  Dowiedz się więcej
1  Bohaterowie noweli Elizy Orzeszkowej
2  Biografia Elizy Orzeszkowej
3  Czas i miejsce akcji utworu



Komentarze
artykuł / utwór: Dobra pani jako nowela







    Tagi: