Bohaterowie noweli Elizy Orzeszkowej - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Ewelina Krzycka, tytułowa dobra pani; majętna, bezdzietna wdowa. Jej pasją była filantropia, lubiła dawać jałmużnę, wyszukiwała osoby, którym mogłaby pomóc, kupowała zwierzęta, by móc się nimi opiekować. Niestety, wszystko to czyniła z myślą o sobie. Rozczulona własną dobrocią nie zwracała uwagi na krzywdę, jaką wyrządzała innym. Tak naprawdę nie byli oni ważni – ważne było jedynie utwierdzenie się pani Eweliny w przekonaniu o swym wyjątkowym poświęceniu. Panią Krzycką cechował wyjątkowy egoizm oraz zupełny brak odpowiedzialności. W życiu kierowała się chwilowymi kaprysami. Bezmyślnie niszczyła szczęście i spokój innych ludzi, nie przejmowała się ich uczuciami.

Helka, mała dziewczynka, przebywająca pod opieką dalszych krewnych, w rodzinie Jana, potem trafia pod skrzydła Eweliny Krzyckiej, dobrze sytuowanej, bezdzietnej wdowy. Wyróżniała się urodą, w opowiadaniu jest kilka opisów wyglądu dziewczynki. Każdy z nich przedstawia zmiany, jakie zaszły w wyglądzie bohaterki; (podobnego zabiegu użyła pisarka w noweli Gloria victis).

Pięcioletnia Hela ma wspaniałe ciemnozłote włosy, wielkie szafirowe oczy, śliczną, owalną twarz, zgrabną postać. Gdy przybywa do willi,
w swej perkalowej, długiej aż do ziemi sukienczynie
, przypomina
białawego motyla ze zwiniętymi skrzydłami
.
Dopiero po powrocie z Włoch, kiedy dorasta, jej twarz nieco brzydnie, sylwetka z za długimi nogami traci harmonię. Nawet wtedy jednak dziewczynka ma dużo wdzięku i zapowiada się na piękną kobietę:
(…)panienka bardzo urosła. Istotnie, Helka dosięgła wieku, w którym dziewczątka nabierają długości nóg. Długie, cienkie nogi, przybrane w bardzo ciasne i wysokie kamasze, czyniły ją trochę niezgrabną. Regularny owal jej twarzy nadwerężył się też nieco przez lekkie wychudnięcie, będące zapewne skutkiem długiej podróży; odkryte ramiona jej były chude i czerwone. Śliczne dziecko zaczęło przedzierzgiwać się w niezgrabnego podlotka, którego jednak rysy zapowiadały przyszłą piękność młodej dziewczyny.


Hela jest dobra, wrażliwa, inteligentna, pojętna, ma zmysł piękna oraz talent muzyczny. W przeciwieństwie do swojej protektorki, pani Krzyckiej, kocha głęboko i wiernie. Potrafi też być wdzięczna za doznane dobrodziejstwa. Nie jest dumna – mimo swojego awansu społecznego nie zapomina o ciotce Janowej i jej dzieciach, posyła im podarunki. Oto jak zwraca się do niej krewna:
Dobre z ciebie dziecko! Choć na wielką panią rośniesz, ale biednymi krewnymi, którzy kiedyś przytulili cię do siebie, nie pogardzasz…
Nierozsądne wychowanie dziewczynki przez panią Krzycką sprawiło, że mała stała się rozpieszczona i kapryśna.

Kiedy zostaje porzucona przez dobrą panią i ponownie trafia do chaty Jana oraz jego rodziny, zmienia się zarówno jej wygląd jak i zachowanie. Jest bardzo szczupła i wysoka, ciągle zziębnięta, ma blade jak opłatek ręce, wychudłą twarz z wielkimi, zapadniętymi oczyma. Jest ubrana w szubkę z błękitnego atłasu łabędzim puchem obszytą, nienadającą się do warunków, jakie panują w chacie Jana, a poza tym zniszczoną i za krótką. Na nogach ma łachmanki pończoszek pajęczej cienkości i wysokie, niegdyś eleganckie, lecz teraz dziurawe buciki. Przynosi ze sobą również swoje luksusowe rzeczy (grzebień z kości słoniowej, kuferek), lecz wyglądają one żałośnie w ubogim otoczeniu jakim jest skromna chata murarza. Piosenka francuska wykonywana przez dziewczynkę, ta sama, która kiedyś tak zachwycała panią Ewelinę, przydaje się teraz do usypiania dziecka Janowej.

Krzywda wyrządzona Heli przez jest taka sama, jak krzywda wyrządzona kiedyś Czernickiej. Obie dziewczynki zostały wyrwane ze swojego otoczenia i wychowane w salonie, a potem znów wyrwane z salonu, który uważały za swój dom. Nie były w stanie powrócić do domu ich dzieciństwa, ponieważ były już ukształtowane zupełnie inaczej niż ludzie z tamtego środowiska.

Czernicka to służąca Eweliny Krzyckiej. Ma trzydzieści lat, ale przedwcześnie się zestarzała.
W czarną, obcisłą suknię ubrana
, wysoka, chuda, z cerą ciemną i zwiędłą, z czarnymi włosami spiętymi z tyłu głowy wysokim, szylkretowym grzebieniem. Ma wąskie usta, bystre oczy. Gdy rozmawia z panią, jej uśmiech jest pokorny, przymilający się, gdy rozpoznaje w zachowaniu i postępowaniu Eweliny znane sobie symptomy, jej twarz ma inny wyraz:
Kiedy panna służąca schyliła się, aby wziąć pieska, na wąskich wargach jej przemknął uśmiech szczególny. Było w nim trochę szyderstwa, trochę smutku
. Czernicka jest zgorzkniała, cyniczna, przebiegła oraz chciwa. Podkrada koronki i przywłaszcza sobie pieniądze. Jak tłumaczy Heli, musi uzbierać sobie jak najwięcej środków, aby mieć zabezpieczenie na starość i na wypadek, gdyby pani ją wypędziła.

Życie, w które wtrąciła ją Ewelina, spaczyło jej charakter. Czernisia (jak pieszczotliwie nazywa ją pani Krzycka) przejawia również odruchy litości, przede wszystkim do istot, które podzieliły jej los: psa Elfa oraz Heli. Są bowiem, inaczej niż ona sama, całkiem bezbronne. Toteż służąca ma pewną zasadę odnoszenia się do nich:
No – rzekła – cóż robić? Nie byłam zła dla papugi, nie byłam zła dla Elfa, nie będę też zła dla ciebie…dopóki tu będziesz. Śpij!

Jest to najbardziej tragiczna postać w opowiadaniu. Skazana na niepewny los służącej, którą pani traktuje jak przedmiot. Czernicka nie ma nadziei. Jej wegetacja jest tym bardziej gorzka, że służąca jest świadoma, co utraciła:
Gdyby nie nadzwyczajna dobroć tej pani, dziewczyna miałaby teraz swoją chatę w szlacheckiej okolicy, męża, dzieci, zdrowie i twarz rumianą. Ale ta pani zapewniła jej los i szczęś…cie
.
Ironiczne i sarkastyczne słowa o szczęściu, które wypowiada bohaterka, świadczą o tym, że rozumie, iż szczęście jest pojęciem względnym i dla każdego znaczy cos innego.

Jan - murarz, opiekował się Helką, ponieważ ojciec dziewczynki był jego krewnym. To dobry, uczciwy człowiek. Starał się zapewnić Heli jak najlepsze warunki, mimo że sytuacja materialna jego rodziny na to nie pozwalała. Chociaż był prostym, skromnym człowiekiem, starał się pomóc odrzuconej przez panią Krzycką dziewczynce, współczuł jej. Oto jak zareagował, kiedy odnalazł Helenkę, śpiącą na schodach willi pani Eweliny:
Stał, patrzył, wstrząsał głową i, nie wiedzieć dlaczego, grubą ręką swą, z niechcenia niby, przesunął po oczach, podniósł potem w silnych ramionach swych dziewczynkę, która obudziwszy się, senna, spłakana i słaba, rozpaloną twarz na ramię jego zwiesiła. Zniósł ją z ganku i szybkim krokiem ku chacie swej z nią podążył
.

Janowa - żona murarza Jana, uczciwa i dobra kobieta. Podobnie jak mężowi, zależało jej na szczęściu i zdrowiu dziewczynki. Po powrocie Heli do ich domu, bardzo starała się pomóc małej zaklimatyzować się skromnym otoczeniu, współczuła dziewczynce i martwiła się o nią.

dzieci Jana - czwórka wesołych, pogodnych rozrabiaków: dwunastoletni syn – Wicek, dwie córki, Marylka i Kasia - w wieku ośmiu i dziesięciu lat oraz maleńki Kazio. Rodzice bardzo kochali swoje pociechy, dlatego, choć wychowywały się w ubóstwie, nie odczuwały tego. Mimo, że nie były ubierane w drogie ubranka i nie jadły wyrafinowanych posiłków, były szczęśliwe. Nie rozumiały więc, dlaczego Hela była wciąż płakała i smuciła się.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Dobra pani - streszczenie
2  Dobra pani – plan wydarzeń
3  Nieszczęście Helki



Komentarze: Bohaterowie noweli Elizy Orzeszkowej

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: